AKTUALNOŚCI

Nowe formularze ZUS do zasiłków. Z-15, ZAM i koniec Z-3b

Aktualizacja: 17.11.2026 · Autor: Biuro rachunkowe Spec Tax Group, Spec Tax Group – biuro rachunkowe we Wrocławiu

ZUS uporządkował formularze zasiłkowe. Część dokumentów połączono w jeden, jeden zniknął całkowicie, a kilka popularnych druków dostało nowe wersje. Zmiany wynikają z nowego rozporządzenia, które weszło w życie 24 października 2026 r., a od 13 listopada 2026 r. nowe wzory są już także na platformie eZUS (PUE).

Dotyczy to wszystkich, którzy ubiegają się o zasiłek opiekuńczy, macierzyński albo chorobowy, ale też pracodawców, którzy wypełniają zaświadczenia płatnika składek. Wyjaśniamy, co się zmieniło, z którego formularza korzystać teraz i na co zwrócić uwagę, żeby wniosek nie wrócił do poprawki.

W skrócie

Co się zmienia w formularzach ZUS?

  • Zasiłek opiekuńczy: zamiast Z-15a i Z-15b jest jeden wniosek Z-15.
  • Zasiłek macierzyński: formularze ZAM, ZUR i ZAO połączono w jeden wniosek ZAM.
  • Z-3b znika. Przedsiębiorcy i osoby z nimi współpracujące nie wypełniają już zaświadczenia płatnika.
  • Nowe wersje dostały ZAS-53, Z-3, Z-3a, ZNp-7 i Z-10.
  • Od 13 listopada 2026 r. nowe formularze są dostępne w eZUS. Stare robocze wersje dokumentów zostały usunięte.

Opiekuńczy

2 → 1

Z-15a i Z-15b zastępuje jeden wniosek Z-15

Macierzyński

3 → 1

ZAM, ZUR i ZAO łączą się w jeden wniosek ZAM

Zlikwidowany

Z-3b

przedsiębiorca nie wypełnia już zaświadczenia płatnika

Podstawa prawna

Skąd te zmiany i od kiedy obowiązują?

Nowe formularze to efekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 września 2026 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków. Zastąpiło ono rozporządzenie z 8 grudnia 2015 r., na podstawie którego ZUS przez ostatnie lata przygotowywał wzory wniosków i zaświadczeń.

Data Co się wydarzyło
9 października 2026 r. Publikacja rozporządzenia w Dzienniku Ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 1316)
24 października 2026 r. Wejście w życie rozporządzenia, nowe wzory na stronie zus.pl
13 listopada 2026 r. Nowe formularze w eZUS (PUE). Usunięcie roboczych wersji starych dokumentów

Do czasu aktualizacji eZUS ZUS przyjmował zarówno stare, jak i nowe wzory. Jeśli masz zapisany na komputerze stary formularz w PDF albo wydrukowany wniosek sprzed kilku miesięcy, pobierz aktualną wersję ze strony zus.pl. Na platformie eZUS ZUS usunął niewysłane dokumenty ze statusem „dokument roboczy” i te zapisane w zakładce „Zlecenia”, więc jeśli ktoś przygotował wniosek wcześniej i go nie wysłał, musi wypełnić go od nowa.

Zasiłek opiekuńczy

Z-15 zamiast Z-15a i Z-15b

Do tej pory rodzic wybierał jeden z dwóch wniosków o zasiłek opiekuńczy: Z-15a na opiekę nad zdrowym albo chorym dzieckiem i Z-15b na opiekę nad innym chorym członkiem rodziny. Teraz jest jeden wniosek Z-15, który obejmuje oba przypadki. We wniosku zaznaczasz, kim jest osoba, nad którą sprawujesz opiekę, i z jakiego powodu.

Formularz jest też krótszy. Nie ma w nim już szczegółowych pytań o pracę zmianową drugiego rodzica czy jego grafik. Zamiast tego składasz oświadczenie, że nie ma innego członka rodziny w gospodarstwie domowym, który mógłby zapewnić opiekę. Zasady przyznawania zasiłku się nie zmieniły: obowiązują te same limity dni i ta sama wysokość świadczenia, czyli 80% podstawy wymiaru.

Gdzie złożyć wniosek Z-15?

Pracownik składa wniosek u pracodawcy. Jeśli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób, sam wypłaca zasiłek. W mniejszych firmach przekazuje wniosek do ZUS razem z zaświadczeniem płatnika. Przedsiębiorca prowadzący własną działalność składa wniosek bezpośrednio w ZUS, najprościej przez eZUS.

Zasiłek macierzyński

Jeden wniosek ZAM zamiast trzech formularzy

Rodzice korzystali dotąd z trzech osobnych formularzy: ZAM, ZUR i ZAO. Teraz wszystkie te sprawy załatwia jeden wniosek ZAM. Wypełniasz w nim tylko tę część, która dotyczy Twojej sytuacji, a pozostałe pomijasz.

Świadczenie Do tej pory Teraz
Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego ZAM ZAM
Zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego ZUR ZAM
Zasiłek za okres urlopu ojcowskiego ZAO ZAM
Zasiłek za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego ZAM ZAM

Czy trzeba dołączać akt urodzenia dziecka?

To zależy od tego, kto wypłaca zasiłek:

  • gdy zasiłek wypłaca ZUS (np. przedsiębiorcy albo pracownicy mniejszych firm), skrócony odpis aktu urodzenia nie jest potrzebny. Wystarczy podać we wniosku dane dziecka i jego numer PESEL,
  • gdy zasiłek wypłaca pracodawca, nadal trzeba przedstawić skrócony odpis aktu urodzenia dziecka.

W przypadku rodziny zastępczej do wniosku można dołączyć postanowienie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej.

Dla przedsiębiorców

Z-3b znika. Co to oznacza dla jednoosobowej działalności?

Zaświadczenie płatnika składek Z-3b wypełniały osoby, które same opłacają swoje składki. W praktyce przedsiębiorca na chorobowym musiał sam sobie wystawić zaświadczenie o przychodach, składkach i przerwach w ubezpieczeniu. Teraz ten formularz zlikwidowano.

Z-3b nie składają już:

  • osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą,
  • osoby współpracujące z przedsiębiorcą,
  • duchowni, którzy sami opłacają składki,
  • marynarze, którzy sami opłacają składki.

ZUS ustali prawo do zasiłku i jego wysokość na podstawie wniosku i danych, które już ma w swoich systemach, np. z deklaracji rozliczeniowych. To mniej papierów, ale też większa odpowiedzialność za porządek w dokumentach. Jeśli składki były zapłacone po terminie albo w deklaracjach są błędy, ZUS zobaczy to od razu. Dlatego przed chorobowym warto sprawdzić stan konta na eZUS i upewnić się, że dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie wygasło. Terminy płatności składek znajdziesz w naszym terminarzu podatkowym i ZUS.

Nowe wersje

Które formularze dostały nowe wzory?

Pozostałe formularze zasiłkowe nadal istnieją, ale ZUS przygotował ich nowe wersje dostosowane do rozporządzenia:

Formularz Do czego służy Kto wypełnia
ZAS-53 Wniosek o zasiłek chorobowy (np. gdy nie ma e-ZLA albo w sytuacjach szczególnych) Ubezpieczony
Z-3 Zaświadczenie płatnika składek dotyczące pracowników Pracodawca
Z-3a Zaświadczenie płatnika składek dotyczące ubezpieczonych niebędących pracownikami, np. zleceniobiorców Płatnik składek
Z-10 Wniosek o zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia Były ubezpieczony
ZNp-7 Wniosek o świadczenie rehabilitacyjne Ubezpieczony

Dla płatników składek najważniejsze są zmiany w Z-3 i Z-3a. Zaświadczenia trzeba wypełniać na nowych wzorach, a programy kadrowo-płacowe powinny mieć już aktualizację. Jeśli firma przekazuje zaświadczenia elektronicznie przez eZUS, nowe wersje są tam dostępne od 13 listopada 2026 r. Osobny przypadek to żołnierze zwolnieni ze służby wojskowej. Ubiegając się o zasiłek po ustaniu tytułu ubezpieczenia, składają wniosek Z-10 i dokument potwierdzający zwolnienie ze służby.

W praktyce

Co powinni zrobić pracodawcy i przedsiębiorcy?

Pracodawcy i płatnicy

Co warto zrobić teraz?

  • usuń z firmowych folderów i intranetu stare wzory Z-15a, Z-15b, ZUR i ZAO,
  • przekaż pracownikom aktualne wnioski Z-15 i ZAM,
  • sprawdź, czy program kadrowo-płacowy ma nowe wzory Z-3 i Z-3a,
  • pamiętaj o skróconym odpisie aktu urodzenia, jeśli sam wypłacasz zasiłek macierzyński,
  • zaktualizuj wewnętrzne instrukcje dla działu kadr.

Przedsiębiorcy na JDG

O czym pamiętać?

  • nie szukaj już formularza Z-3b, nie jest potrzebny,
  • wnioski składaj w eZUS, gdzie są już nowe wzory,
  • przed chorobowym sprawdź stan konta w ZUS i terminowość składek,
  • upewnij się, że masz opłacone dobrowolne ubezpieczenie chorobowe,
  • jeśli robiłeś wniosek w eZUS przed 13 listopada i go nie wysłałeś, przygotuj go ponownie.

Dobrze wiedzieć

Zmieniły się formularze, nie zasady

  • Wysokość zasiłków się nie zmienia. Nowe rozporządzenie dotyczy dokumentów i informacji, które trzeba przekazać, a nie stawek czy okresów wypłaty.
  • Zwolnienie lekarskie nadal jest elektroniczne. Przy zwykłym chorobowym podstawą jest e-ZLA wystawione przez lekarza, a wniosek ZAS-53 potrzebny jest tylko w szczególnych sytuacjach.
  • Wniosek na starym wzorze może opóźnić wypłatę, bo ZUS albo pracodawca poprosi o uzupełnienie danych. Zawsze pobieraj formularze bezpośrednio ze strony zus.pl.
  • Przedsiębiorca ma prawo do zasiłku chorobowego dopiero po 90 dniach nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Nowe formularze tego nie zmieniają.

Najczęstsze pytania o nowe formularze ZUS

Od kiedy obowiązują nowe formularze ZUS do zasiłków?

Rozporządzenie weszło w życie 24 października 2026 r. i od tego dnia nowe wzory są na stronie zus.pl. Na platformie eZUS (PUE) nowe formularze są dostępne od 13 listopada 2026 r.

Jaki wniosek złożyć o zasiłek opiekuńczy?

Wniosek Z-15. Zastąpił on dwa wcześniejsze formularze: Z-15a (opieka nad dzieckiem) i Z-15b (opieka nad innym członkiem rodziny).

Czy wnioski ZUR i ZAO jeszcze obowiązują?

Nie. Zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego, dodatkowego macierzyńskiego, rodzicielskiego i ojcowskiego obejmuje teraz jeden wniosek ZAM. Wypełnia się w nim tylko część dotyczącą swojej sytuacji.

Czy przedsiębiorca musi wypełniać Z-3b?

Nie. Formularz Z-3b został zlikwidowany. Osoby prowadzące działalność, osoby współpracujące, duchowni i marynarze, którzy sami opłacają składki, składają tylko wniosek, a ZUS ustala prawo do zasiłku na podstawie swoich danych.

Czy do wniosku ZAM trzeba dołączyć akt urodzenia dziecka?

Gdy zasiłek wypłaca ZUS, nie trzeba. Wystarczy podać dane dziecka i jego PESEL. Gdy zasiłek wypłaca pracodawca, trzeba przedstawić skrócony odpis aktu urodzenia.

Zasiłki i dokumenty ZUS bez stresu

Zmiana formularzy to dobry moment, żeby uporządkować firmowe procedury. W ramach obsługi kadrowo-płacowej przygotowujemy zaświadczenia płatnika składek, pilnujemy dokumentów do zasiłków i rozliczamy wynagrodzenia pracowników, którzy korzystają ze zwolnień i urlopów rodzicielskich. Prowadzimy księgowość i kadry zdalnie dla firm z całej Polski. Poproś o bezpłatną wycenę lub zadzwoń: 883 929 381.

Stan prawny na 17 listopada 2026 r. Treść ma charakter ogólny i informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

W czym możemy pomóc

Prowadzimy księgowość firm z Wrocławia i całej Polski – także zdalnie. Zobacz, w czym możemy Cię odciążyć:

Wpisy mają charakter ogólny i informacyjny. Nie stanowią porady podatkowej.

Przeczytaj też

17.11.2026

Praca w upałach: nowe obowiązki pracodawców od 11 stycznia 2027 r.

17.11.2026

Koniec roku 2026 w firmie. Co załatwić przed 31 grudnia i w styczniu 2027?

16.11.2026

Zmiany w PIT i ryczałcie od 2027. Co jeśli prezydent podpisze, a co jeśli zawetuje?

Gotowy na spokojną księgowość?

Zadzwoń lub zostaw zapytanie – bezpłatną wycenę przygotujemy w 24 godziny.