Słownik pojęć księgowych

Przy każdym haśle znajdziesz link do usługi lub artykułu, w którym piszemy więcej. Terminy rozliczeń zebraliśmy w terminarzu podatkowym i ZUS.

Stan prawny: październik 2026.

Formy opodatkowania i ewidencje

KPiR

Podatkowa księga przychodów i rozchodów – uproszczona ewidencja dla przedsiębiorców i spółek osobowych osób fizycznych rozliczających się według skali lub podatkiem liniowym, dopóki przychody nie przekroczą limitu dla pełnej księgowości. Zobacz prowadzenie KPiR i poradnik jak prowadzić KPiR.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Podatek liczony od przychodu, bez odliczania kosztów, ze stawką zależną od rodzaju działalności. Wymaga prowadzenia ewidencji przychodów. Zobacz ewidencja ryczałtowa i ryczałt od najmu.

Księgi rachunkowe (pełna księgowość)

Pełna ewidencja według ustawy o rachunkowości. Obowiązkowa m.in. dla spółek kapitałowych, fundacji i stowarzyszeń oraz dla przedsiębiorców, których przychody przekroczą ustawowy limit. Zobacz prowadzenie ksiąg rachunkowych.

Polityka rachunkowości

Dokument opisujący zasady prowadzenia ksiąg w danej jednostce: plan kont, metody wyceny, sposób amortyzacji. Wymagany przy pełnej księgowości. Zobacz przygotowanie polityki rachunkowości.

VAT i faktury

JPK_V7M i JPK_V7K

Jednolity plik kontrolny łączący ewidencję VAT z deklaracją. JPK_V7M składają podatnicy rozliczający VAT miesięcznie, JPK_V7K – kwartalnie (ewidencja i tak trafia do urzędu co miesiąc). Zobacz rozliczenia VAT i JPK.

VAT-UE

Informacja podsumowująca o wewnątrzwspólnotowych dostawach, nabyciach towarów i świadczeniu usług dla firm z innych krajów UE. Składana razem z rozliczeniem VAT.

KSeF

Krajowy System e-Faktur – państwowa platforma, przez którą od 2026 roku wystawia się i odbiera faktury ustrukturyzowane. Zobacz KSeF 2.0 – najważniejsze informacje i certyfikaty KSeF.

MPP (split payment)

Mechanizm podzielonej płatności: kwota netto trafia na zwykły rachunek sprzedawcy, a VAT – na jego rachunek VAT. Obowiązkowy m.in. przy fakturach powyżej 15 000 zł brutto na towary i usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT. Zobacz obowiązkowy split payment.

Biała lista podatników VAT

Publiczny wykaz podatników VAT z numerami ich rachunków bankowych. Zapłata powyżej 15 000 zł na rachunek spoza wykazu może oznaczać utratę kosztu podatkowego i odpowiedzialność za VAT kontrahenta, chyba że złożysz zawiadomienie ZAW-NR.

Mikrorachunek podatkowy

Indywidualny rachunek do wpłat PIT, CIT i VAT, generowany na podstawie NIP lub PESEL. Zobacz indywidualny mikrorachunek podatkowy.

ZUS i kadry

ZUS DRA

Miesięczna deklaracja rozliczeniowa, w której płatnik wykazuje składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i fundusze. Zobacz obsługa kadrowo-płacowa.

Składka zdrowotna

Składka na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorcy. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania i dochodu lub przychodu, a raz w roku się ją rozlicza. Zobacz limit odliczenia składki zdrowotnej.

Mały ZUS Plus

Ulga pozwalająca płacić niższe składki społeczne zależne od dochodu z poprzedniego roku, dla przedsiębiorców spełniających warunki ustawowe. Zobacz Mały ZUS Plus – kto skorzysta.

PIT-4R

Roczna deklaracja płatnika o zaliczkach na podatek pobranych od wynagrodzeń pracowników i zleceniobiorców. Składana do urzędu skarbowego do końca stycznia.

Urzędy, rejestry i pełnomocnictwa

CEIDG

Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej – rejestr jednoosobowych firm. Przez CEIDG zakłada się działalność, zmienia formę opodatkowania czy zawiesza firmę. Zobacz pomoc w zakładaniu działalności.

KRS

Krajowy Rejestr Sądowy – rejestr spółek, fundacji i stowarzyszeń. Do jego Repozytorium Dokumentów Finansowych składa się roczne sprawozdania finansowe.

NIP

Numer identyfikacji podatkowej używany w rozliczeniach z urzędem skarbowym. Zobacz co to jest numer NIP.

UPL-1

Pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanych elektronicznie. Udziela się go biuru rachunkowemu, aby mogło wysyłać deklaracje w imieniu firmy. Zobacz kontakty z urzędem skarbowym i jak zmienić biuro rachunkowe.

Majątek i sprawozdawczość

Środki trwałe

Składniki majątku firmy, takie jak sprzęt, maszyny czy samochody, używane dłużej niż rok. Gdy ich wartość przekracza 10 000 zł netto, ich koszt rozlicza się w czasie przez amortyzację. Zobacz ewidencja środków trwałych.

Remanent (spis z natury)

Spis towarów, materiałów i wyrobów na dany dzień, m.in. na koniec roku podatkowego. Zobacz arkusz spisu z natury – wzór.

Sprawozdanie finansowe

Roczne podsumowanie finansów jednostki prowadzącej księgi rachunkowe: bilans, rachunek zysków i strat oraz informacja dodatkowa. Zobacz sporządzanie sprawozdań finansowych.

Nie znalazłeś pojęcia, którego szukasz? Napisz do nas – wyjaśnimy je i dopiszemy do słownika.

Treść ma charakter ogólny i informacyjny i nie stanowi porady podatkowej.